Hoe werkt de inkomstenbelasting?
Over je inkomen uit werk en woning betaal je inkomstenbelasting in box 1. Daarin zitten twee dingen: de eigenlijke loon- en inkomstenbelasting en de premie volksverzekeringen (AOW, Anw en Wlz). Samen vormen ze het tarief van de eerste schijf. De belasting is progressief: hoe meer je verdient, hoe hoger het tarief over het deel dat in een hogere schijf valt.
Belastingschijven 2026 (onder de AOW-leeftijd)
| Belastbaar inkomen | Tarief |
|---|---|
| tot € 38.883 | 35,75% |
| € 38.883 tot € 78.426 | 37,56% |
| vanaf € 78.426 | 49,50% |
Een veelgehoord misverstand is dat je over je hele inkomen 49,5% betaalt zodra je in de hoogste schijf komt. Dat is niet zo: alleen het deel boven € 78.426 wordt tegen 49,5% belast.
Heffingskortingen
Van de belasting gaan heffingskortingen af. Die zorgen ervoor dat lagere inkomens relatief minder betalen:
- Algemene heffingskorting: maximaal € 3.115 in 2026. Boven een inkomen van € 29.736 daalt de korting met 6,398% van het meerdere, tot nul rond € 78.426.
- Arbeidskorting: voor wie werkt (in loondienst of als ondernemer). Maximaal € 5.685 bij een arbeidsinkomen rond € 45.592. Daarboven daalt de korting met 6,51% tot nul bij € 132.920.
Je werkgever verrekent deze kortingen meestal al maandelijks via de loonheffing, als je bij hem de loonheffingskorting hebt aangevraagd.
Voorbeeld: € 50.000 bruto per jaar
- schijf 1: € 38.883 × 35,75% = € 13.900,67
- schijf 2: € 11.117 × 37,56% = € 4.175,55
- belasting vóór kortingen: € 18.076,22
- algemene heffingskorting: € 3.115 − 6,398% × (€ 50.000 − € 29.736) = € 1.818,51
- arbeidskorting: € 5.685 − 6,51% × (€ 50.000 − € 45.592) = € 5.398,04
- te betalen: € 10.859,67, gemiddeld 21,7% van je inkomen
Netto houd je zo'n € 39.140 per jaar over, ruim € 3.260 per maand (zonder pensioenpremie en andere inhoudingen).
Gemiddeld en marginaal tarief
Het gemiddelde tarief is de totale belasting gedeeld door je inkomen: bij € 50.000 is dat 21,7%. Het marginale tarief is wat je betaalt over een extra euro. Dat ligt vaak hoger dan het schijftarief, omdat de heffingskortingen afnemen als je meer verdient. Bij € 50.000 betaal je over een extra euro 37,56% belasting, plus 6,398% minder algemene heffingskorting, plus 6,51% minder arbeidskorting: samen 50,5%. Dat is belangrijk als je nadenkt over meer uren werken of een loonsverhoging.
| Bruto jaarinkomen | Belasting | Gemiddeld | Marginaal |
|---|---|---|---|
| € 20.000 | € 547 | 2,7% | 4,7% |
| € 30.000 | € 2.246 | 7,5% | 40,2% |
| € 40.000 | € 6.286 | 15,7% | 42,0% |
| € 50.000 | € 10.860 | 21,7% | 50,5% |
| € 75.000 | € 23.477 | 31,3% | 50,5% |
| € 100.000 | € 37.289 | 37,3% | 56,0% |
Aftrekposten
Aftrekposten verlagen je belastbaar inkomen. De bekendste is de hypotheekrenteaftrek: de betaalde rente min het eigenwoningforfait. Andere voorbeelden zijn lijfrentepremies, giften en specifieke zorgkosten. Voor de meeste aftrekposten geldt een aftrekbeperking: valt de aftrek in de hoogste schijf, dan krijg je maximaal 37,56% terug. De calculator houdt daar rekening mee. Lees meer over de hypotheekrenteaftrek.
Wat zit er niet in de berekening?
Deze calculator rekent voor iemand onder de AOW-leeftijd, zonder fiscale partner. Niet meegenomen zijn onder andere de inkomensafhankelijke combinatiekorting, de ouderenkortingen, box 2 (aanmerkelijk belang), box 3 (sparen en beleggen), toeslagen en de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw. Voor je echte aanslag doe je aangifte bij de Belastingdienst, uiterlijk 1 mei van het jaar erna. Wil je weten wat je per maand netto overhoudt van je salaris, gebruik dan bruto netto berekenen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel belasting betaal ik over € 40.000?
Met loon als inkomen ongeveer € 6.286 per jaar, gemiddeld 15,7%. Dat is na aftrek van de algemene heffingskorting en de arbeidskorting.
Wat zijn de belastingschijven in 2026?
35,75% tot € 38.883, 37,56% tot € 78.426 en 49,5% daarboven, voor mensen onder de AOW-leeftijd.
Wat is het verschil tussen loonheffing en inkomstenbelasting?
Loonheffing is de voorheffing die je werkgever maandelijks inhoudt. Bij de aangifte inkomstenbelasting wordt definitief berekend wat je over het hele jaar moet betalen; het verschil krijg je terug of betaal je bij.
Waarom is mijn marginale tarief hoger dan 49,5%?
Omdat de arbeidskorting tot € 132.920 afneemt. Tussen € 78.426 en € 132.920 betaal je over een extra euro 49,5% plus 6,51% minder arbeidskorting, dus 56%.
Telt mijn vakantiegeld mee?
Ja. Vakantiegeld, een dertiende maand en bonussen horen bij je jaarinkomen en worden in dezelfde schijven belast.
Geldt dit ook voor AOW-gerechtigden?
Nee. Boven de AOW-leeftijd betaal je geen AOW-premie, waardoor het tarief in de eerste schijf lager is, en gelden andere kortingen. Deze calculator is bedoeld voor mensen onder de AOW-leeftijd.
Laatst gecontroleerd: 2026-10-06. De uitkomst is een indicatie; aan de berekening kunnen geen rechten worden ontleend.