Wanneer geldt het lage btw-tarief?
Het verlaagde tarief van 9% is bedoeld voor producten en diensten die als eerste levensbehoefte of als maatschappelijk wenselijk worden gezien. De lijst staat in de Wet op de omzetbelasting en wordt regelmatig aangepast. Veelvoorkomende voorbeelden in 2026 zijn:
- voedingsmiddelen en alcoholvrije dranken, ook in de supermarkt en de horeca (maaltijden en koffie);
- boeken, tijdschriften en kranten, zowel op papier als digitaal;
- geneesmiddelen en een aantal hulpmiddelen voor mensen met een beperking;
- water uit de kraan;
- diensten als kappers, fietsenmakers en schoenmakers;
- toegang tot musea, concerten, theaters, dierentuinen en sportaccommodaties;
- landbouwproducten zoals zaden, planten en bloemen.
Let op het verschil tussen eten en drinken: alcoholhoudende dranken vallen altijd onder 21%. Ook frisdrank met suiker valt onder 9%, net als een maaltijd in een restaurant. Bij een etentje met wijn heeft de rekening dus twee tarieven.
Belangrijke wijziging: logies naar 21%
Tot en met 2025 gold 9% voor het verstrekken van logies, zoals een hotelovernachting, een bed & breakfast of een vakantiehuisje. Sinds 1 januari 2026 valt logies onder het algemene tarief van 21%. Faciliteiten die los worden aangeboden, zoals een ontbijt, blijven 9%. Bij een all-in prijs voor overnachting met ontbijt moet een ondernemer het bedrag splitsen naar verhouding van de waarde van de onderdelen. Dat maakt het voor hotels en campings belangrijker dan ooit om goed te rekenen.
Formules voor 9% btw
Btw erbij optellen doe je door het bedrag exclusief btw te vermenigvuldigen met 1,09. De btw eraf halen doe je door te delen door 1,09.
btw = bedrag excl. × 0,09
bedrag incl. = bedrag excl. × 1,09
bedrag excl. = bedrag incl. ÷ 1,09
Voorbeeld 1, inkoop voor een lunchroom: een groothandelsfactuur voor brood en beleg bedraagt € 420 exclusief btw. De btw is 420 × 0,09 = € 37,80 en het totaal € 457,80.
Voorbeeld 2, kassabon terugrekenen: een klant betaalt € 27,25 voor een lunch. Het bedrag exclusief btw is 27,25 ÷ 1,09 = € 25,00. Er zit dus € 2,25 btw in de prijs.
Voorbeeld 3, gemengde rekening: een restaurantrekening van € 96,80 bestaat uit € 65,40 aan eten (9%) en € 31,40 aan wijn (21%). Voor het eten is de btw 65,40 − 65,40 ÷ 1,09 = € 5,40; voor de wijn 31,40 − 31,40 ÷ 1,21 = € 5,45. Samen dus € 10,85 btw.
Snelle vuistregel
In een bedrag inclusief 9% btw zit altijd 9/109e deel btw, dat is ongeveer 8,26% van het totaal. Wil je snel controleren of een bonnetje klopt? Neem 8,26% van het totaalbedrag en vergelijk dat met de btw op de bon. Bij 21% is die vuistregel ongeveer 17,36%.
| Bedrag incl. 9% | Waarvan btw | Bedrag excl. btw |
|---|---|---|
| € 5,45 | € 0,45 | € 5,00 |
| € 21,80 | € 1,80 | € 20,00 |
| € 109,00 | € 9,00 | € 100,00 |
| € 545,00 | € 45,00 | € 500,00 |
Tips voor ondernemers
- Splits je kassasysteem in tarieven. In de horeca en de detailhandel komen 9% en 21% vaak op één bon. Zorg dat je kassa per product het juiste tarief kent, zodat je aangifte vanzelf klopt.
- Pas prijzen tijdig aan. Bij een tariefwijziging, zoals bij logies in 2026, telt het moment van levering. Voor vooruitbetalingen en tegoedbonnen gelden aparte overgangsregels.
- Twijfel? Check de Belastingdienst. Bij twijfelgevallen, zoals een maaltijdbox met een fles wijn, geeft de Belastingdienst uitleg per situatie.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken ik 9% btw over een bedrag?
Vermenigvuldig het bedrag exclusief btw met 0,09. Bij € 80 is de btw € 7,20 en het totaal € 87,20. Wil je meteen het totaal, vermenigvuldig dan met 1,09.
Hoe haal ik 9% btw van een bedrag af?
Deel het bedrag inclusief btw door 1,09. Van € 54,50 inclusief btw blijft € 50 exclusief btw over; de btw is € 4,50.
Valt een hotelovernachting nog onder 9% btw?
Nee. Sinds 1 januari 2026 geldt voor logies het algemene tarief van 21%. Een los geboekt ontbijt valt wel onder 9%.
Geldt 9% ook voor afhaalmaaltijden en bezorging?
Ja, maaltijden en alcoholvrije dranken vallen onder 9%, ook bij afhalen of bezorgen. De bezorgkosten volgen in de regel het tarief van de maaltijd. Alcohol valt onder 21%.
Welk percentage btw zit er in een bedrag met 9% btw?
Ongeveer 8,26% van het totaalbedrag. Dat is 9 gedeeld door 109.
Kan ik in deze calculator ook met 21% rekenen?
Ja. Kies bij btw-tarief voor 21% of gebruik de pagina btw berekenen, waar 21% standaard is ingesteld.
Laatst gecontroleerd: 2026-10-06. De uitkomst is een indicatie; aan de berekening kunnen geen rechten worden ontleend.