Türkiye’de KDV oranları: %20, %10 ve %1
Katma değer vergisi (KDV) bir tüketim vergisidir: işletmeler bunu faturalarına ekler ve vergi dairesine öder. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (gib.gov.tr) yayımladığı güncel KDV oranları kararına göre Türkiye’de üç temel oran uygulanır:
| Oran | Tür | Gelir İdaresi Başkanlığı’na göre örnekler |
|---|---|---|
| %20 | genel oran | listelerde yer almayan mal ve hizmetlerin çoğu, örneğin elektronik eşya, akaryakıt ve birçok hizmet |
| %10 | indirimli oran | (II) sayılı listedeki mal ve hizmetler; örneğin giyim eşyası ve ayakkabı, kitaplar ve okul kırtasiyesi, ilaçlar, lokanta ve kafe hizmetleri, sinema ve tiyatro biletleri |
| %1 | indirimli oran | (I) sayılı listedeki mal ve hizmetler; örneğin temel gıda maddelerinin büyük kısmı (un, ekmek, süt, sebze ve meyve, bakliyat), gazete ve dergiler |
Bu oranların hukuki dayanağı 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’dır. Genel oran %18’den %20’ye, (II) sayılı listenin oranı %8’den %10’a 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 10.07.2023 tarihinden itibaren yükseltilmiştir. Listelerin ayrıntıları çok sayıda istisna ve özel durum içerir: konut teslimlerinde metrekareye ve projeye göre farklı oranlar, ikinci el araçlarda özel matrah gibi. Fatura düzenlemeden önce ilgili mal veya hizmetin hangi orana tabi olduğunu mutlaka kontrol edin.
Formül: KDV hariç tutardan KDV dahil tutara
KDV hariç tutardan (verginin eklenmediği fiyattan) KDV dahil tutara geçmek için tutarı 1 artı oranla çarparsınız:
KDV dahil = KDV hariç × (1 + oran)
KDV = KDV hariç × oran
%20 oranında çarpan 1,20; %10’da 1,10 ve %1’de 1,01’dir.
Örnek: bir tadilat teklifi KDV hariç 1.250,00 ₺ ve %20 KDV’ye tabi. KDV 1.250,00 × 0,20 = 250,00 ₺ eder; ödenecek tutar 1.250,00 × 1,20 = 1.500,00 ₺ olur. Büyük tutarlarda da kural aynıdır: KDV hariç 12.500,00 ₺, 2.500,00 ₺ KDV ve 15.000,00 ₺ KDV dahil tutar demektir. %10 oranında KDV hariç 3.000,00 ₺ ise 300,00 ₺ KDV ile 3.300,00 ₺ eder.
Formül: KDV dahil tutardan KDV hariç tutara
En sık yapılan hata, KDV dahil tutardan doğrudan %20 düşmektir. Bu yanlıştır, çünkü %20 KDV dahil tutar üzerinden değil, KDV hariç tutar üzerinden hesaplanır. KDV dahil bir tutardan KDV’yi ayırmak için bölme yapmanız gerekir:
KDV hariç = KDV dahil ÷ (1 + oran)
KDV = KDV dahil − KDV hariç
Örnek: bir ürün KDV dahil 1.200,00 ₺. KDV hariç fiyat 1.200,00 ÷ 1,20 = 1.000,00 ₺, KDV ise 200,00 ₺’dir. 1.200 ₺’den %20 düşseydiniz 960,00 ₺ bulurdunuz; yani 40,00 ₺ eksik.
Diğer örnekler: KDV dahil 2.400,00 ₺ tutarındaki %20’lik bir fatura 2.000,00 ₺ matrah ve 400,00 ₺ KDV içerir; %10 KDV’li 550,00 ₺’lik bir restoran hesabında 500,00 ₺ KDV hariç tutar ve 50,00 ₺ KDV vardır; %1 KDV’li 101,00 ₺’lik bir gıda alışverişinin KDV hariç tutarı 100,00 ₺, vergisi ise 1,00 ₺’dir.
KDV’yi ne zaman hesaplamanız gerekir
- İşletmeler ve serbest meslek erbabı: fatura, teklif ve KDV beyannamesi hazırlarken matrahı ve vergiyi ayrı ayrı göstermeniz gerekir.
- Kurumsal alımlar: işletmelere yönelik fiyat listeleri çoğunlukla KDV hariçtir. Gerçekte ne ödeyeceğinizi bilmek için KDV’yi ekleyin.
- Bireysel tüketiciler: bir usta veya servisten gelen faturayı kontrol etmek ya da KDV hariç verilen bir teklifi mağaza fiyatlarıyla karşılaştırmak için.
Hesaplayıcı KDV tevkifatını, özel matrah uygulamalarını veya istisnaları dikkate almaz. Tevkifatlı faturalarda alıcı, hesaplanan KDV’nin belirli bir kısmını satıcıya ödemez ve doğrudan vergi dairesine beyan eder; bu durumda faturadaki tutarlar buradaki sonuçtan farklı olur.
Tüketici fiyatları KDV dahildir
Tüketiciye yönelik etiket ve raf fiyatları KDV dahil olarak gösterilir; yani raftaki fiyat zaten vergiyi içerir. İşletmeler arasında ise fiyatlar genellikle KDV hariç konuşulur ve KDV faturada eklenir. Bir teklif aldığınızda tutarın “KDV hariç” mi yoksa “KDV dahil” mi olduğunu her zaman kontrol edin: genel oranda aradaki fark %20’dir. Örneğin 50.000 ₺ + KDV yazan bir teklif, KDV dahil 60.000 ₺ demektir.
Sıkça sorulan sorular
KDV dahil tutardan %20 KDV nasıl ayrılır?
KDV dahil tutarı 1,20’ye bölün. Örneğin 2.400,00 ₺ ÷ 1,20 = 2.000,00 ₺ KDV hariç tutar; aradaki 400,00 ₺ KDV’dir. KDV dahil tutardan doğrudan %20 düşmeyin, sonuç olması gerekenden düşük çıkar.
Hangi ürünlerde %1 KDV uygulanır?
%1 oranı (I) sayılı listedeki mal ve hizmetlere uygulanır; temel gıda maddelerinin büyük kısmı, gazete ve dergiler bunlar arasındadır. Özel tüketim vergisine tabi gıdalara %10 uygulanır. Tam liste Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yayımladığı kararda yer alır.
%10 KDV oranı nerelerde geçerlidir?
(II) sayılı listedeki mal ve hizmetlerde: örneğin giyim eşyası ve ayakkabı, kitaplar, ilaçlar, eğitim ve sağlık hizmetleri, lokanta ve kafe hizmetleri (alkollü içecekler hariç) ile sinema, tiyatro ve müze giriş ücretleri.
KDV hariç ve KDV dahil tutar arasındaki fark nedir?
KDV hariç tutar, verginin hesaplandığı matrahtır. KDV dahil tutar ise matrah artı KDV’dir; müşterinin ödediği tutar budur.
Başka bir oran kullanabilir miyim?
Hesaplayıcı üç temel oranı sunar. Farklı bir oran için formülleri kullanın: KDV eklemek için KDV hariç tutarı (1 + oran) ile çarpın, KDV’yi ayırmak için KDV dahil tutarı (1 + oran) ile bölün.
Son kontrol: 06.10.2026. Sonuçlar yaklaşık değerlerdir.